O Projekcie

Celem podejmowanego zadania jest ukazanie młodzieży jak wielkie znaczenie dla ich wychowania i funkcjonowania w globalnym świecie ma tożsamość zakorzeniona w szacunku dla dorobku minionych pokoleń, a co za tym idzie świadomość związku z historią i kulturą regionu. Zostanie opracowany program edukacyjny, upowszechniający wiedzę oraz pobudzający zainteresowania historią regionu i jego dziedzictwem kulturowym. Przedsięwzięcie realizowane jest przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego a jego wykonawcą Fundacja Promocji Nauki i Kreatywności.

Adresaci przedsięwzięcia

Projekt adresowany jest do młodzieży szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych. To pod względem rozwojowym dobre lata do kształtowania postaw, budowania więzi, zarażania pasją. Młodzież w tym wieku podatna jest szczególnie na silne oddziaływania kultury masowej, popularno - rozrywkowej, stąd potrzeba aby wpływy te powiązać z pobudzaniem zainteresowania historią regionu, obcowaniem z jego dziedzictwem, a tym samym wzmacniać świadomość przynależności do miejsc z których się pochodzi. Adresatem projektu są również nauczyciele i studenci.

Sample image

Sądecczyzna

Kraina położona w południowej Małopolsce obejmująca Kotlinę Sądecką, część Pogórza Karpackiego i Beskid Sądecki. Sądecczyznę silnie zróżnicowaną kulturowo, zamieszkiwały trzy polskie grupy etnograficzne czyli Lachy Sądeckie, Górale Sądeccy,  Pogórzanie oraz Łemkowie Sądeccy. Dwie z nich zasiedlające Beskidy (Górale i Łemkowie), to grupy góralskie. Kultura ich ukształtowała się w wyniku różnych czynników, z których najważniejsze to górskie środowisko naturalne oraz wpływ migracji wołoskich, które miały miejsce w XIV- XVI w. i objęły całe Karpaty. Charakteryzowała się pastersko-rolnym typem życia górskiego.

Program
Wielokulturowa Tożsamość Sądecczyzny

To nowoczesny program edukacyjny, upowszechniający wiedzę oraz pobudzający zainteresowania historią regionu i jego dziedzictwem kulturowym. Program promuje kulturę i tradycje mniejszości narodowych oraz grup etnicznych zamieszkujących Sądecczyznę. Zakres tematyczny programu pozwala na realizację treści, dzięki którym młodzież pozna wybrane aspekty z historii regionu oraz jego wielokulturowe dziedzictwo. Zawiera również odniesienia do współczesnego przenikania się kultur w globalnym świecie. Wątki te przeplatają się wzajemnie w proponowanych tematach zajęć. Tematyka programu oraz przyjęte metody pracy pozwalają na jego realizację w szkołach gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych. PROGRAM

Jak informuje nas Piotr Grześków, prezes Fundacji Promocji Nauki i Kreatywności, 26 listopada o godzinie 12:00  przy Barbackiego 91 odbędą się warsztaty prezentujące program "Wielokulturowa tożsamość Sądecczyzny".  Jest to opracowany przez Fundację nowoczesny program edukacyjny, który ma na celu upowszechnienie wiedzy oraz pobudzenie zainteresowania historią regionu i jego dziedzictwem kulturowym. Program będzie również promował kulturę i tradycje mniejszości narodowych i grup etnicznych zamieszkujących Sądecczyznę.

   Przeznaczony jest dla młodzieży gimnazjalnej i ponadgimnazjalnej. Będą z niego mogły korzystać szkoły, biblioteki, świetlice i inne instytucje pracujące z młodzieżą. Materiały udostępnione zostaną również na stronie internetowej projektu wts.fpnik.pl na licencji Creative Commons, umożliwiającej ich darmowe rozpowszechnianie, kopiowanie, przetwarzanie, a przez to dostęp do szerokiej rzeszy odbiorców i rozbudowę o własne pomysły. Program ?Wielokulturowa tożsamość Sądecczyzny? ma się stać zachętą do podejmowania przez nauczycieli i uczniów zajęć oraz wycieczek popularyzujących wiedzę o wielokulturowych tradycjach regionu.

 Autor programu, Krzysztof Małota przeprowadził zajęcia pilotażowe z uczniami z Gimnazjum nr 2. W trakcie tych zajęć młodzież zwiedzając kolejne sektory sądeckiego skansenu, poznawała kulturę Lachów, Górali, Pogórzan oraz Łemków i Niemców Galicyjskich. Zwiedzając świątynie, poznawano podobieństwa i różnice  występujące w kościołach rzymskokatolickim, greckokatolickim oraz ewangelickim. Wizyta w skansenie była też świetną okazją do poznania ludowego rękodzieła. W trakcie kolejnych zajęć młodzież odszukiwała miejsc, w których można oglądać dzieła artystów związanych z Sądecczyzną. Zwieńczeniem tej części zajęć była wizyta w Galerii Marii Ritter. Nie mogło obejść się bez wizyty w Domu Gotyckim, Galerii Dawna Synagoga oraz na ruinach zamku. W trakcie zajęć dyskutowano również na temat procesu globalizacji i jego wpływu na przenikanie i upodabnianie się kultur. Zajęcia prowadzone były z wykorzystaniem elementów webquestu, stąd punktem wyjścia do części zajęć była analiza dostępnych w sieci publikacji i filmów (np. zbiory Sądeckiej Biblioteki Cyfrowej, kanał youtube Muzeum Okręgowego).

Projekt zrealizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego

 

Sądecczyzna to teren o bogatych, wielokulturowych tradycjach, gdzie obok siebie przez stulecia żyli ludzie o różnym pochodzeniu, poglądach, religii.

Obok mieszkających tu Lachów, Pogórzan, Górali Sądeckich osiedlali się Łemkowie, Żydzi, Romowie Karpaccy, Niemcy.

Wzajemne relacje nie były wolne od uprzedzeń i stereotypów, potęgowanych odmiennością języka  i wyznania. Przez całe stulecia grupy te uczyły się żyć między sobą i układać wzajemne relacje w pokojowy sposób. To współistnienie i wzajemne oddziaływanie kultur, przerwały dopiero dwa XX wieczne totalitaryzmy: hitleryzm i stalinizm. Na skutek Holokaustu z Nowego Sącza zniknęli Żydzi stanowiący wg spisu z 1921 roku 1/3 mieszkańców miasta. Akcja Wisła przeprowadzona w 1947 roku, doprowadziła do wysiedlenia ludności ukraińskiej i łemkowskiej. Polska stała się krajem jednolitym narodowościowo, co miało gwarantować kontrolę nad państwem i jego bezpieczeństwo.

Zmiany ustrojowe po 1989 sprawiły, że "zachłysnęliśmy" się pop-kulturą zachodu, a postępująca równolegle rewolucja cyfrowa i proces globalizacji umożliwiły jej błyskawiczną infiltrację. Galerie handlowe, fast foody, portale społecznościowe, stały się ważnymi ośrodkami życia towarzyskiego, kształtującymi wrażliwość i kulturę młodego pokolenia. Otwarcie granic, łatwe możliwości wyjazdów, sprawiają że młodzież w sposób naturalny czuje się mniej związana z swoją "Małą Ojczyzną".

Procesów tych zatrzymać się nie da, można w nich uczestniczyć jednak w sposób bardziej świadomy.

 

frag. opr. Krzysztof Małota                 

Mówiąc o Sądecczyźnie z czasów średniowiecza, można by sparafrazować rzymskie przysłowie i rzec "Wszystkie drogi prowadzą na Sądecczyznę". Z północy na południe przechodziła odnoga szlaku wiodącego z Gdańska przez Kraków na Węgry (szlak krakowsko - koszycki). Wzdłuż Popradu wiódł trakt do Starej Lubowni, a doliną Kamienicy do Bardiowa. Z Nowego Sącza biegł też trakt na wschód, przez Wojnicz, Sandomierz w kierunku Rusi

Przecięcia licznych szlaków handlowych zapewniały rozwój handlu, rzemiosła, a także napływ licznych osadników różnej narodowości i wyznania. Przygraniczne położenie dodatkowo sprzyjało przenikaniu różnych elementów kultury np. elementów stroju, ozdób, pieśni, wyrobów codziennego użytku. Na przestrzeni wieków mieszkali tu przedstawiciele różnych mniejszości: Łemkowie, Żydzi, Romowie, osadnicy niemieccy. To współistnienie i wzajemne oddziaływanie kultur, przerwały dopiero dwa XX wieczne totalitaryzmy: hitleryzm i stalinizm. Po II wojnie Polska stała się krajem jednolitym narodowościowo, co miało gwarantować kontrolę nad państwem i jego bezpieczeństwo. Po 1989 roku kiedy Polska stała się w pełni suwerenna, zaczęliśmy się na nowo otwierać się na inne kultury, korzystać z możliwości wyjazdów. Współczesna globalizacja wielu obszarów życia, wspierana nowoczesnymi technologiami, sprzyja przenikaniu nawet najbardziej odległych kultur. Rodzi to pytania o tożsamość, o miejsce wielowiekowych tradycji w kulturze masowej (komercyjnej).

frag. opr. Krzysztof Małota   

Koordynatorzy

Sample image
Piotr Grześkow
Prezes Fundacji
grzeskowpiotr@o2.pl
Sample image
Bartłomiej Leśniak
Wiceprezes Fundacji
b.lesniak@interia.pl
Sample image
Krzysztof Małota
Koordynator merytoryczny
kmalota@poczta.onet.pl

 

Nasz partner